Her çocuk bambaşka.
Aiaz; gelişimi erken fark eden, çocuğun kendi diliyle konuşmasına yardım eden ve ev, okul ve uzmanı aynı yerde buluşturan bir platform.
Bambam'a dokun, el sallasın ve seninle konuşsun.
Dokun, cümleni kur, seslendir
Kelimeler her seviyede aynı yerde durur. Bir isim ya da eylem seçince Türkçe ekler açılır.
Semboller Aiaz için özgün olarak çizildi (taslak v0.1, 116 sembol). Seslendirme cihazdaki Türkçe sesi kullanır.
AAC nasıl kullanılır?
AAC (Artırıcı ve Alternatif İletişim), konuşamayan ya da az konuşan çocuğun sembollere dokunarak kendini ifade etmesini sağlar. Tablet, dokunulan kelimeyi sesli söyler.
Sık sorulan endişeler
| Endişe | Gerçek |
|---|---|
| “AAC kullanırsa konuşmayı öğrenmez.” | Araştırmalar tersini gösteriyor: AAC konuşmayı engellemez, çoğu zaman destekler. |
| “Önce hazır olması lazım.” | Ön koşul yoktur. Küçük yaşta bile başlanabilir. |
| “Kendi kendine öğrenir.” | Öğrenmez. Yetişkinin model olması şarttır. |
En önemli kural: Modelleme
Çocuk konuşmayı yıllarca konuşulanı duyarak öğrenir. AAC'yi de yetişkinin kullandığını görerek öğrenir. Konuşurken aynı anda kelimelere dokunun.
Anne: “Daha su ister misin?” derken daha ve iste düğmelerine dokunur.
Uygulamada Modelleme düğmesini açarsanız, dokunduğunuz düğme çocuğun göreceği şekilde parlar.
Yapın · yapmayın
- Günde onlarca kısa model yapın; 1–2 kelime yeter
- Çocuğun bir adım ötesini modelleyin: o “su” diyorsa siz “su iste”
- Dokunduktan sonra 5–10 saniye bekleyin
- Tableti her zaman ulaşılabilir tutun
- Her dokunuşa anlamlı cevap verin
- Hemen tekrar etmesini istemeyin
- Her cümleyi tam kurmaya çalışmayın
- Çocuğun yerine dokunmayın
- Tableti ödül olarak saklamayın
- “Yanlış bastın” demeyin; her dokunuş iletişimdir
İlk 8 hafta
Günlük hayatta fırsatlar
| An | Ne yapılır | Kelime |
|---|---|---|
| Kahvaltı | Atıştırmalığı küçük parçalarla verin; her parça bir fırsat | daha |
| Oyun | Balonu şişirin ve durun; çocuğun istemesini bekleyin | daha, yap |
| Giyinme | Adımları modelleyin | aç, kapat |
| Duygular | Çocuk ağlıyorsa duygusuna ad koyun | üzgün |
| Rutin sonu | Her etkinliği aynı kelimeyle kapatın | bitti |
Aiaz Say adım adım
- Seviye seçin. Seviye 1'de 12 kelime görünür; diğerlerinin yeri boş kalır, böylece çocuk kelimeleri ileride aynı yerde bulur.
- Kelimeye dokunun. Kelime üstteki mesaj çubuğuna eklenir.
- Klasörlere girin. Alt satırdaki sekmeli kutular klasördür. “Ana Sayfa” ile dönülür.
- Ek ekleyin. Seviye 3'te “su”ya dokununca suyu, suya, suyum açılır.
- Seslendirin. Yeşil hoparlör cümleyi okur, silme tuşu son kelimeyi siler.
- Hazır cümleler. Sohbet klasöründe “Canım acıyor”, “Mola istiyorum” tek dokunuştur.
- Yetişkin araçları. Modelleme, Düzenle (kelimeyi gizler, yeri korunur) ve Klavye.
İlerleme nasıl izlenir?
Terapist panelinde en çok kullanılan kelimeler, ortalama cümle uzunluğu ve seslendirilen cümle sayısı görünür. İlk hedef, çocuğun bir kelimeyi kendiliğinden, model olmadan kullanmasıdır.
Küçük bir ilerleme de ilerlemedir. İlk kendiliğinden “daha”yı kutlayın!
Erken fark etmek, doğru yere yönlendirmek
Veli veya öğretmen 5 dakikada doldurur. Sonuç tanı değildir; gerekiyorsa uzmana yönlendirir.
Ev, okul ve uzman aynı ekranda
Tüm kişi ve kurum adları örnektir.
Aiaz, “Ayaz” gibi okunur
Adın ruhuOkunuşu Ayaz. Sıcak, samimi, herkesin sevdiği bir çocuğun adı.
Yapay zekaArka planda çalışan yardımcı. Tanıtımda öne çıkan değil, uzmanı destekleyen.
A'dan Z'ye iletişimİlk harf ve son harf vurgulu; her çocuğun kendi dili var.
i'nin hilaliKaranlıkta yol gösteren küçük ay. Karakter Ay'la ve ayaz gecesiyle bağ kurar.
Karakter
Bambam
Neşeli, meraklı, sıcak ve sabırlı bir arkadaş. Hem konuşur hem AAC kartlarını kullanır; AAC kullanan çocuk kendini onda görür. Video modellemede becerileri gösterir. Ayaz'dan ilham alındı; “Bambam” onun lakabıydı.
Yeşil desenli gömlek, krem şort, beyaz çorap. Karakterin görünümü her içerikte aynı kalır.
Duygu ifadeleri
Her duygu için tek ve sabit bir yüz. Abartısız, gerçek fotoğraflara geçişi kolaylaştıracak sadelikte.
Aiaz sembol seti
116 özgün vektör sembol, taslak v0.1. Proloquo2Go'daki ilkeleri izler ama çizimler Aiaz'a aittir; lisans bedeli yoktur ve Türk kültürüne göre genişletilir.
Renkler
Ayaz gecesinden alınmış sakin bir palet: düşük doygunluk, yüksek okunurluk. AAC renkleri Fitzgerald anahtarını izler.
Yazı karakterleri
Yuvarlak, sıcak, çocuk dostu. Yalnızca başlık ve logoda.
Arayüz, AAC etiketleri ve uzun metinler.
Ses ve dil kuralları
Yaparız
- “Otizmli çocuk” deriz
- Kısa, somut, mecazsız cümleler kurarız
- “Destekler” deriz
- Güçlü yanlarla başlarız
- Aynı sözü her seferinde aynı şekilde söyleriz
Yapmayız
- “Otistik”, “hasta”, “tedavi” demeyiz
- Ani ses, flaş, konfeti kullanmayız
- “İyileştirir” diye vaat vermeyiz
- Veliyi suçlayan ya da korkutan ifade kullanmayız
- Tarama sonucuna “tanı” demeyiz